Khi nhắc đến văn hóa trà Nga, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến ấm Samovar – chiếc ấm kim loại có kiểu dáng đặc trưng, thường xuất hiện trong những ngôi nhà truyền thống, tranh vẽ và các tác phẩm văn học Nga.
Từ “samovar” trong tiếng Nga có nghĩa là “tự đun sôi”. Trước khi ấm điện hay bếp gas trở nên phổ biến, ấm Samovar là thiết bị giúp đun nước và giữ nóng nước trong thời gian dài, phục vụ nhu cầu pha trà của các gia đình Nga.
Những chiếc ấm Samovar đầu tiên xuất hiện tại Nga vào khoảng thế kỷ XVIII. Đến thế kỷ XIX, nó đã trở thành vật dụng quen thuộc trong đời sống hằng ngày và gần như có mặt trong mọi gia đình Nga.
Nhắc đến ấm Samovar là nhắc đến thành phố Tula – trung tâm sản xuất Samovar nổi tiếng nhất nước Nga. Từ cuối thế kỷ XVIII, nơi đây đã phát triển hàng chục xưởng chế tác với hàng trăm kiểu dáng khác nhau. Chính vì vậy, người Nga có câu thành ngữ nổi tiếng: “Mang Samovar đến Tula” với nghĩa tương tự như câu “chở củi về rừng”, bởi thành phố Tula vốn đã quá nổi tiếng với nghề làm ấm Samovar.
Vào thế kỷ XIX, ấm Samovar không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn thể hiện phần nào điều kiện kinh tế của gia chủ. Những gia đình khá giả thường sở hữu Samovar bằng đồng thau, bạc hoặc các mẫu được chạm khắc cầu kỳ, tinh xảo.
Đối với người Nga, ấm Samovar không đơn thuần là một chiếc ấm đun nước. Mỗi khi có khách ghé thăm, chủ nhà thường đun nước bằng Samovar, pha trà và cùng nhau trò chuyện trong nhiều giờ. Vì vậy, Samovar dần trở thành biểu tượng của sự ấm cúng, lòng hiếu khách và những khoảnh khắc sum họp gia đình.
Hình ảnh ấm Samovar xuất hiện rất nhiều trong tranh vẽ, tác phẩm văn học và điện ảnh Nga. Chiếc ấm trà này thường được sử dụng để gợi lên khung cảnh gia đình đầm ấm, cuộc sống thanh bình và nét đẹp văn hóa của nước Nga.
Dù không còn là vật dụng thiết yếu trong sinh hoạt hằng ngày, ấm Samovar vẫn là một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của nước Nga. Những chiếc Samovar với hoa văn tinh xảo thường được lựa chọn làm quà lưu niệm hoặc vật trang trí, mang theo câu ý nghĩa về sự sẻ chia, lòng hiếu khách và nét đẹp văn hóa đặc trưng của xứ sở bạch dương.
Ngày nay, bên cạnh búp bê Matryoshka hay lật đật Nevalyashka, ấm Samovar cũng là một trong những món quà lưu niệm được nhiều người lựa chọn khi ghé thăm nước Nga. Tại Việt Nam, những chiếc Samovar kiểu dáng sang trọng và hoa văn tinh xảo đã được Công ty TNHH Nguyễn Hồng mang về Việt Nam, giúp khách hàng có cơ hội sở hữu một biểu tượng văn hóa đặc sắc của xứ sở bạch dương mà không cần phải di chuyển xa.
Biên tập: Gia Hân – Trung tâm Truyền thông Nguyễn Hồng